Bu yazımda Trabzon’da bulunan 10 harika yeri değerlendiriyorum. Ama Uzungöl, Sümela, Ayasofya, Hamsiköy gibi herkesin zaten bildiği yerleri değilde çok az kişinin bilip varlığından haberinin olduğu 10 lokasyonu paylaşacağım. İyi seyirler…
1 – Vazelon Manastırı – Maçka
Trabzon’un Maçka ilçesindeki Kiremitli Köyü sınırlarında, çam ormanlarının derinliklerinde yer alan, Karadeniz’in en eski ve tarihi açıdan en önemli Yunan Ortodoks manastırlarından biridir. 3. yüzyılda kurulduğu tahmin edilen yapı, Sümela’dan daha eski. 565 yılında Bizans hükümdarı I. Justinianus tarafından geniş çaplı bir onarımdan geçirilmiş. Bugün ayakta kalan ana yapılar ise büyük ölçüde 15. ve 19. yüzyıl yenilemelerine ait. Ulaşması oldukça zor olan manastır, ziyatretçilerine çok fantastik bir ortam sunuyor.
2 – Kuştul Manastırı – Maçka
Trabzon’un Maçka ilçesine bağlı Şimşirli (Kuştul) Köyü sınırlarında yer alan tarihi bir Yunan Ortodoks manastırı daha. Tıpkı Sümela ve Vazelon gibi Galyan Vadisi’ne tamamen hâkim, sarp ve ulaşılması güç devasa bir kaya kütlesinin zirvesine inşa edilmiş. Orijinal adıyla Ayios Georgios Peristera. 8. yüzyılda inşa edildiği biliniyor. 1203 yılında yağmalanıp terk edilmiş, 1393’te yeniden faaliyete geçmiş. En büyük felaketini 1904 yılında büyük bir yangınla yaşamış ve tamamen yanmış. Bugün görülebilen kalıntılar, bu yangından sonra üçüncü kez inşa edilen yapıya ait.
3 – Kızlar Manastırı – Ortahisar
Orijinal adıyla Panagia Theoskepastos Manastırı, Trabzon’un Ortahisar ilçesinde, şehre kuş bakışı bakan Boztepe’nin yamaçlarında yer alan tarihi bir rahibe manastırıdır. Sümela ve Vazelon gibi şehir dışındaki sarp vadilerde bulunan manastırların aksine, şehir merkezine çok yakın konumu ve tamamen rahibelere tahsis edilmiş olmasıyla bölgedeki diğer yapılardan ayrılan bir manastır. 1349-1390 yılları arasında Trabzon İmparatorluğu hükümdarı III. Alexios tarafından inşa ettirilmiş. 1923 yılındaki nüfus mübadelesine kadar aktif bir dini merkez olarak varlığını sürdürmüş, ardından tamamen boşaltılmış. Manastırın kalbini oluşturan, doğrudan doğal kayaya oyulmuş olan Kaya Kilisesi ve Ayazma en dikkat çeken kısımlar.
4 – Kiremitli Köprü – Of
Orijinal adıyla Hapsiyaş Köprüsü, Trabzon’un Of ile Çaykara ilçeleri arasında, Solaklı Deresi üzerinde yer alan Doğu Karadeniz’in en estetik ve ikonik tarihi köprülerinden biridir. Bölgedeki geleneksel taş kemer köprülerden çok farklı olarak, üstü tamamen ahşap bir çatıyla kapatılmış ve kırmızı alaturka kiremitlerle döşenmiş. Köprü, 1935 yılında bölge sakinlerinden Abdülaziz Sandıkçı tarafından inşa edilmiş. Cumhuriyet’in ilk yıllarında çevre köylerdeki insanların yaya, araç ve hayvan geçişlerini güvenle sağlamak amacıyla yapılmış. Bölgede mimari açıdan başka bir benzeri bulunmadığı için 1996 yılında “Anıtsal Eser” statüsünde tescil edilerek koruma altına alınmış.
5 – Çal Mağarası – Düzköy
Trabzon’un Düzköy ilçesinde yaklaşık 1.050 metre rakımda yer alan ve dünyanın en uzun mağaralarından biri olarak kabul edilen benzersiz bir doğa harikasıdır. Toplam uzunluğu 8 kilometreyi bulsa da içindeki güvenli ahşap yürüyüş platformu sayesinde yaklaşık 1 kilometrelik kısmı ziyarete açık durumda. Mağara girişinden 200 metre sonra iki kola ayrılıyor. 150 metrelik kısa kolun sonunda dikey bir baca, 400 metrelik uzun kolun sonunda ise harika bir çağlayan (şelale) ve gölet sizi karşılıyor. Özel renkli ışıklandırmalarla aydınlatılan binlerce yıllık devasa sarkıt ve dikitler, içeride masalsı bir yer altı sarayı atmosferi oluşturuyor.
6 – Değirmendere Köprüsü – Ortahisar
Trabzon’un Ortahisar ilçesinde, şehre adını veren önemli akarsulardan biri olan Değirmendere üzerinde yer alan Geç Osmanlı dönemine ait tarihi bir kâgir köprüdür. Şehir merkezinin doğu girişinde stratejik bir noktada bulunan yapı, bölgenin tarihi ticaret ve ulaşım ağının en önemli halkalarından biridir. Şehrin içinde bir hazine olmasına karşın pek dikkat çekmez. Köprü, 1891 yılında bölgede meydana gelen büyük bir sel felaketinde yıkılan eski köprünün yerine, Trabzon’un köklü ve nüfuzlu ailelerinden Nemlizadeler tarafından finanse edilerek yaptırılmış. Yaklaşık 137 metre uzunluğunda ve 5,5 metre genişliğinde olan köprü, Doğu Karadeniz’deki standart tek gözlü kemer köprülere kıyasla oldukça büyük boyutlarda.
7 – Trabzon Kalesi – Ortahisar
Trabzon’un Ortahisar ilçesinde, kenti denizden içerideki tepelere kadar koruyan Türkiye’nin en eski tarihi savunma yapılarından biridir diyebiliriz. Kökeni M.Ö. 4. yüzyıla, Roma İmparatorluğu dönemine kadar uzanıyor. İmparator Hadrianus döneminde genişletilen kale, asıl görkemli formuna 13. yüzyılda Trabzon İmparatorluğu döneminde kavuşmuş. Fatih Sultan Mehmet’in 1461 yılında Trabzon’u fethetmesinin ardından kale Osmanlı savunma sistemine entegre edilmiş. Şehrin savunmasını güçlendirmek amacıyla yeni kuleler, cephanelikler ve surlar eklenmiş, surların bir kısmı onarılmış. Trabzon Kalesi, savunma kademelerine göre yukarıdan aşağıya Yukarı Hisar, Orta Hisar ve Aşağı Hisar olmak üzere 3 bölümden oluşuyor.
8 – Gülbahar Hatun Camii ve Türbesi – Ortahisar
Trabzon’un merkezinde bulunan bir başka muhteşem yapı daha. Osmanlı İmparatorluğu’nun en güçlü padişahlarından olan Yavuz Sultan Selim tarafından, Trabzon’da vefat eden annesi Gülbahar Hatun’un anısına 1514 yılında yaptırılmış. Yapı aslında medrese, imaret, mektep, hamam ve darülkurra binalarını içeren devasa bir Hatuniye Külliyesi olarak inşa edilmiş ancak zamanla bakımsızlık ve yıkımlar nedeniyle günümüze yalnızca cami ve türbe ulaşabilmiş. Erken dönem Osmanlı mimarisinin tipik örneklerinden biri olan ters “T” planlı camiler grubuna giriyor. Türbe ise sekizgen gövdeli bir plana sahip ve tamamen kesme taştan inşa edilmiş.
9 – Yeni Cuma Camii – Ortahisar
Orijinal adıyla Hagios Eugenios Kilisesi, Trabzon’un Ortahisar ilçesinde yer alan, Bizans dönemi kilise mimarisinin camiye dönüştürülmüş en önemli tarihi örneklerinden biridir. Kentin koruyucu azizi Eugenios’a ithaf edilerek inşa edilen yapı, Fatih Sultan Mehmet’in 1461 yılındaki Trabzon fethinin ardından camiye çevrilmiş. İlk yapının kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte, araştırmacılar ilk olarak bazilika planlı bir kilise şeklinde inşa edildiğini belirtmekteler. Yapıda 1291 yılına ait bir kitabe mevcut. 13. veya 14. yüzyılda bazilika planı korunarak, çeşitli yapısal değişikliklerle haç planlı kilise mimarisine dönüştürülmüş.
10 – Fatih Camii – Ortahisar
Yine şehrin merkezinde bir başka kiliseden çevrilen cami daha. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethinden hemen sonra kiliseden camiye dönüştürülmüş ve ilk cuma namazı bizzat padişah tarafından burada kılınmış. Yapının ilk olarak 4. veya 5. yüzyılda Roma dönemine ait bir tapınağın üzerine inşa edildiği düşünülmekte. 13. yüzyılda yapılan geniş çaplı onarımlarla haç planlı mimari formuna kavuşmuş. Fetihten sonra binaya bir minare eklenmiş, girişi kuzey cephesine taşınmış ve çan kulesi kaldırılmış.
Trabzon’a ve diğer tüm gezdiğim yerlere ait fotoğraflarımın kullanımı için benimle iletişime geçebilirsiniz.
foto.sinandogan@gmail.com
Gezgin Fotoğrafçı Sinan Doğan ile Türkiye ve Dünyayı Keşfet 
Yorum bırakın