Keşfedilmesi Gereken 15 Nokta: Bayburt Rehberi

Türkiye’nin en küçük illerinden biri olan Bayburt genelinde görülmesi gereken 15 noktayı sıraladım. İyi seyirler.

1 – Baksı Müzesi

Karadeniz’in en sıra dışı duraklarından biridir bu müze. Bayburt’un Bayraktar (eski adıyla Baksı) köyünde, şehirden 45 km. uzaklıkta bir tepenin üzerinde yer alıyor. Ressam ve akademisyen Prof. Dr. Hüsamettin Koçan tarafından 2010 yılında kurulmuş. Çağdaş sanatı, geleneksel el sanatları ve yerel kültürle aynı çatıda buluşturan bir “yaşam merkezi.” Kesinlikle çok farklı bir müze.

2 – Aydıntepe Yeraltı Şehri

Bayburt’un Aydıntepe ilçesinde bulunan ve gizemi tam olarak çözülememiş büyüleyici bir antik yapı. 1988 yılında bir inşaat kazısı sırasında tesadüfen bulunmuş. Yerin yaklaşık 2,5 metre altında, kayaların içine oyulmuş. Günümüzde yaklaşık 800 metrelik bir kısmı temizlenmiş ve ziyarete açılmış. Geç Roma veya Erken Bizans dönemine ait olduğu tahmin ediliyor.

3 – Bayburt Kalesi

Şehrin kuzeyinde, Çoruh Nehri’nin hemen kıyısında sarp kayalıklar üzerinde yükselen, heybetli görüntüsüyle ve manzarası ile büyüleyen bir yapı. Geçmişi Urartulara kadar uzanan çok eski bir savunma noktası. Roma, Bizans, Selçuklu, Saltuklu ve Osmanlı gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış. Kaleye çıktığınızda tüm Bayburt şehri ve kıvrılarak akan Çoruh Nehri ayaklarınızın altında olacak.

4 – Şehit Osman Türbeleri

Bayburt şehir merkezine hakim bir tepede bulunan, 13. yüzyıldan kalma iki önemli türbe. Selçuklu ve Saltuklu mimari özelliklerini taşıyan bu kümbetler bölgeye özgü sarı kesme taştan yığma teknikle inşa edilmiş. Büyük Türbe Saltuklu komutanlarından Mengüç Gazi’nin kardeşi Osman‘a ait. Küçük Türbe ise Osman’ın kız kardeşi Ümmühan Hatun adına yaptırılmış. Bazı araştırmalar küçük türbede yatan kişinin Emir Azduddin olduğunu iddia eder.

5 – Korgan Köprüsü

Selçuklu döneminde, 13. veya 14. yüzyılda inşa edildiği tahmin ediliyor. İki kemerli olan köprünün yapımında bölgeye özgü, dayanıklı sarımtırak kesme taşlar kullanılmış. Yaklaşık 43 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde.

6 – Bayburt Saat Kulesi

Cumhuriyet’in ilanının birinci yıl dönümü olan 29 Ekim 1924 tarihinde hizmete açılmış. Şehrin en önemli simgelerinden biri. Kulenin ilk saatleri ve makine aksamı Almanya veya İsviçre‘den getirilmiş. Mimari olarak Çorum Saat Kulesi‘ne benzemesi ile dikkat çekiyor.

7 – Dede Korkut Türbesi

Türk dünyasının ortak atası ve bilge kişisi Dede Korkut’un mezarı olduğuna inanılan, manevi değeri çok yüksek bir yer. Bayburt şehir merkezine yaklaşık 39 km uzaklıktaki Masat Köyü‘nde bulunuyor. 1990’lı yılların başında yapılan restorasyon ve araştırmalarla bugünkü haline getirilmiş. Kare planlı, kubbeli ve bölgeye has taşlarla yapılmış mütevazı bir yapı.

8 – Ulu Cami

Bayburt şehir merkezindeki Ulu Cami, Anadolu Selçuklu mimarisinin şehirdeki en köklü temsilcisi olup, özellikle çinili minaresiyle dikkat çeken bir yapı. II. Gıyaseddin Mesut zamanında 13. yüzyılda yapılan orijinal yapı büyük ölçüde tahrip olduğu için 1970’li yıllarda eski planına sadık kalınarak çok büyük kapsamlı bir tadilata girdiği biliniyor.

9 – Kop Şehitliği

1916 yılında I. Dünya Savaşı sırasında Kop Geçidi’nde Rus ordusuna karşı destansı bir direniş gösteren ve şehit düşen askerlerimizin anısına inşa edilmiş bir şehitlik. Burada direnen askeler Rusların Anadolu içlerine ilerleyişini aylar boyunca durdurmuş. Bu kahramanca savunma nedeniyle Kop Savunması tarihe “İkinci Plevne” olarak geçmiş. Bayburt-Erzurum karayolu üzerindeki 2.409 rakımlı Kop Geçidi‘nin zirvesinde yer alıyor. 1963 yılında bugünkü hali ile düzenlenmiş.

10 – Akkoyunlu Kutlu Bey Camii ve Türbesi

Akkoyunlu devletinin kurucularından Turali Bey oğlu Kutlu Bey’e ait olan bu türbe ve cami Bayburt’un Çayıryolu Köyü’nde bulunuyor. Türbede Kutlu Bey ve ailesinin mezarları mevcut. Türbenin özellikle Şah Tahmasp’ın bu bölgeye yaptığı tahribatlar nedeni ile bir bölümü yıkılması kitabelerin tahrip oluşu sebebi ile yapılış tarihi hakkında net bir bilgi mevcut değil. Ancak Kutlu Bey’in 1389 yılında öldüğü bilindiğine göre türbenin bu yılda yapıldığı sanılıyor. Muhtemelen caminin de 14. yüzyıl eseri olması muhtemel.

11 – Oslu Baba Türbesi

Bayburt’un manevi mimarlarından biri kabul edilen ve halk arasında büyük saygı gören bir veliye ait bu türbe. Anadolu’daki birçok halk türbesi gibi sade, mütevazı ve yerel taşlarla inşa edilmiş bir yapıya sahip. Oslu Baba 19. yüzyılda vefat etmiş ancak türbenin öldüğü zamanmı yoksa daha sonraki yıllarda mı yapıldığı hakkında kesin bilgiler yok.

12 – Hazreti Abdül Vehhab Gazi Türbesi

Hz. Muhammed’in sancaktarı ve İstanbul’un manevi fetih kumandanı, Eyüp El Ensari’nin dava arkadaşı olduğu düşünülen sahabe Abdülvehhab Gazi’nin türbesi Bayburt şehir merkezine bağlı Erenli Köyü’nde bulunuyor. Yakın zamanda modern mimari ile inşa edilmiş. Türbenin olduğu tepeden ve türbeye giden yol üzerinden çok güzel Bayburt manzaraları görülebilir.

13 – Ahi Emir Ahmedi Zencani Türbesi

Bayburt merkezinde bulunan yapının Ahi Emir Ahmedi Zencani’ye ait olduğu biliniyor. Ahmedi Zencani İlhanlı hükümdarı Olcaytu Hüdâbende Han zamanında , Emir Mahmut tarafından yaptırılan Mahmudiye ve Celaleddin Hoca Yakut tarafından yaptırılan Yakutiye Medresesinde çalışmış , ilim ve kültür hareketlerinde şöhret bulmuş bir kişi. Sekiz kenarlı bir poligon durumunda olan kümbetin içinde kare şeklinde bir mezar odası mevcut olup , çatısı piramit şeklinde yapılmış . Türbenin 1315-1325 yılları arasında yapıldığı tahmin ediliyor.

14 – Yakutiye Camii

Bayburt şehir merkezindeki caminin yapımına 1913 yılında başlanmış, ancak savaşlar ve ekonomik nedenlerle ara verilmiş. Cumhuriyet döneminde tamamlanarak 1926 yılında ibadete açılmış. Erzurum’daki ünlü Yakutiye Medresesi’nin mimari tarzından esinlenilerek inşa edildiği için bu ismi almış.

15 – Çoruh Nehri

Bu nehir Bayburt’un sadece coğrafyasını değil; tarihini, ekonomisini ve sosyal yaşamını şekillendiren en temel unsur olarak kabul edilir. Şehri ikiye bölerek akan bu nehir, Bayburt için adeta bir can damarı. Çoruh Nehri, Bayburt’un Mescit Dağları’ndan doğar ve ilginç bir şekilde Türkiye sınırları içinde uzun bir yay çizdikten sonra Batum’dan Karadeniz’e dökülür. Bayburt genelinde birçok yerde muhteşem Çoruh Nehri manzaraları görmek mümkün.

Bayburt’a ve diğer tüm gezdiğim yerlere ait fotoğraflarımın kullanımı için benimle iletişime geçebilirsiniz.

foto.sinandogan@gmail.com

https://www.instagram.com/_sinandogan_/